على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3680
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
در شش شتر پديد آمده و سرفه سخت كند . نحاز ( noh z ) و ( neh z ) ا . ع . اصل و نژاد . نحاس ( nah s ) و ( neh s ) و ( noh s ) ا . ع . مس . و آنچه بيفتد از آهن و روى وقت كوفتن . و آتش و دود بىشعله . نحاس ( noh s ) و ( neh s ) ا . ع . سرشت و اصل هر چيزى . يق : فلان كريم النحاس . و كذلك : كريم النحاس . نحاس ( neh s ) ا . پ . پارههاى چرمى كه در ميان تخت كفش مىگذارند تا آب در آن نفوذ نكند . نحاس ( nahh s ) ا . ع . مسگر . نحاسى ( nah si ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مسين . و معدن نحاسى : كان مس . نحاشة ( neh cat ) ا . ع . نان سوخته . نحاض ( neh z ) ع . ج . نحض . نحاضة ( nah zat ) م . ع . نحض نحاضة ( از باب كرم ) : بسيار گوشت گرديد . و نحض فلان : كم شد گوشت فلان و رفت گوشت آن . و كذلك : نحض ( مجهولا ) . نحاط ( noh t ) ا . ع . تردد گريه در سينه بىآنكه آشكار باشد . نحاط ( nahh t ) ا . ع . متكبر و بزركمنش . نحاف ( neh f ) ع . ج . نحيف و نحيفة . نحافة ( nah fat ) م . ع . نحف نحافة ( از باب سمع و كرم ) : لاغر و نزار گرديد و يا در سرشت سيك و كم گوشت گرديد نه بلاغرى . نحام ( noh m ) و ( nohh m ) و ( nahh m ) ا . ع . نام مرغى شبيه ببط و مرغابى . نحام ( nahh m ) ص . ع . آنكه دم سرد و ناله برآرد . و يوز بانك كننده . نحام ( nahh m ) ا . ع . شير بيشه . و مرد نيك بخيل . و نام مرد فارسى . و نام اسبى . نحانح ( nah neh ) و نحانحة ( nah nehat ) ع . ج . نحنح . نحانيح ( nah nih ) ع . ج . نحناح . نحائر ( nah 'er ) ع . ج . نحير . نحائز ( nah 'ez ) ع . ج . نحيزة . نحائص ( nah 'es ) ع . ج . نحوص . نحب ( nahb ) ا . ع . مرك و اجل . و مدت و هنگام . قوله تعالى : فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ اى مات او قتل فى سبيل اللّه . و آهنك و برهان . و نذر و حاجت . و سرفه و نفس . و خواب . و فربهى . و سختى . و قمار . و شتر كلان جثه . و امر بزرك و سترك و مراهنه . نحب ( nahb ) م . ع . سخت گريستن و آواز بر داشتن در گريه . نحيب مثله ( و الفعل من فتح و ضرب ) . و باهم گرو بستن در تاختن ( و الفعل من فتح ) . و مردن و نذر كردن . و بشتاب رفتن و يا سبك رفتن و در خواب شدن . و سرفيدن و سرفيدن شتر ( و الفعل من نصر و ضرب ) . نحباة ( nahb t ) ا . ع . مرثيه و گريه بر مرده . نحبة ( nohbat ) ا . ع . قرعه . نحة ( nohhat ) م . ع . آواز نحيح داشتن . نحت ( naht ) ا - ص . ع . سرشت و طبيعت . و برد نحت : سرماى خالص . نحت ( naht ) م . ع . نحت بتيا فى الجبل نحتا ( از باب ضرب و نصر و سمع و فتح ) : تراشيد خانهاى در كوه . و قرء الحسن : و تنحتون من الجبال بيوتا ( بفتح الحاء ) . و نحت الخشبة : تراشيد آن چوب را و نجارى كرد آن را . و نحت السفر البعير : لاغر كرد سفر آن شتر را . و نحت فلانا : بر زمين زد فلان را . و نحت الجارية : گاييد آن كنيزك را . و نحت الرجل نحتا و نحيتا ( از باب فتح و ضرب ) : ناليد آن مرد . و نحت فلان : نفس كشيد فلان با ناله و انين . نحح ( nahah ) م . ع . آواز نحيح داشتن . نحر ( nahr ) ا . ع . پيش سينه و جاى گردنبند ، مذكر آيد . ج : نحور . و نحر النهار : اول روز . و نحر الشهر : اول ماه . و يوم النحر : روز دهم ماه ذى حجه . و كذا : عيد النحر . مسجد النحر : نام مسجدى در منى . نحر ( nahr ) م . ع . نحر البهيمة نحرا و منحرا ( از باب فتح ) : قربانى كرد آن ستور را . و نحره نحرا و تنحارا ( نيز از باب فتح ) : در پيش وى رسيد و در آمد در آن . و نحر البعير : نيزه زد بر پيش سينه آن شتر . و نحر الدار الدار : روباروى شد آن خانه با اين خانه . و نحر الرجل فى الصلاة : سينهكشان ايستاد آن مرد در نماز و يا دست راست بر دست چپ نهاد و